Aangeleerde hulpeloosheid staat proactief gedrag in de weg

Psychologie en Transitiemanagement

Mary ter Steege

Een gedragsverandering tot stand brengen bij medewerkers lijkt op het oog heel eenvoudig. U legt uit wat u van de medewerker(s) verwacht en hoe beter uw uitleg is, hoe sterker uw verwachting dat dit leidt tot de gewenste gedragsverandering. En blijft deze uit, dan wordt de druk op de medewerker verhoogd……. En in plaats van dat dit medewerkers motiveert om hun gedrag te veranderen, wordt u meer en meer geconfronteerd met allerlei argumenten en voorbeelden uit het verleden. Medewerkers trachten zo aan te tonen dat u het onmogelijke van hen vraagt….. Wellicht gooit u het dan over een andere boeg… U gaat meedenken en komt met oplossingen en ideeën, maar kunt uw verhaal niet eens afmaken….. iedere oplossing en ieder idee wordt afgeschoten….. Het lijkt erop dat medewerkers vooral negatief kunnen reageren; alsof ze gewoon niet(s) willen veranderen. Alles moet blijven zoals het is…. Echter niets is minder waar….. Heel vaak gaat het hier om aangeleerde hulpeloosheid.

In dit artikel leg ik uit wat aanleerde hulpeloosheid is, hoe het tot stand komt en hoe u daar mee om kunt gaan.

Verder lezen


Het jaar 2017

Het jaar 2017 was voor ons, net als het jaar 2016, bijzonder druk. Het is er dit jaar niet van gekomen om artikelen te publiceren. De kerstvakantie biedt tijd en ruimte om dit alsnog te doen, dus er komt nog een nieuw artikel aan. En ondertussen hebben we de balans van dit jaar opgemaakt…… een jaar om trots op te zijn!

terugkijken op 2017


Komt uw veranderboodschap wel aan?

Op deze afbeelding berust auteursrechtWanneer we vanuit de cognitieve psychologie kijken naar verandering van gedrag, dan wordt snel duidelijk waarom gedragsverandering soms zo moeilijk te beïnvloeden is. In dit artikel leg ik uit wat het verschil is tussen assimilatie en accommodatie van cognitieve schema’s.

Cognitieve schema’s

Het woord cognitie is afkomstig uit het Latijn. Onder cognitie wordt de kennis verstaan die zowel door de zintuigen als door het verstand kan worden verworven. In de cognitieve psychologie gaat de aandacht uit naar informatieverwerking in ons brein. Dit zijn processen die een rol spelen bij de verwerving, de opslag en de reproductie van kennis.

Informatie waarover iemand beschikt, wordt georganiseerd opgeslagen in schema’s. Als door bepaalde informatie een schema wordt geactiveerd, komt aanvullende informatie ter beschikking die in dat schema is vertegenwoordigd. Dit gebeurt automatisch en vaak niet bewust. Als mens vullen we informatie dus aan. Verder lezen


Oplossingsgericht werken

Psychologie Transitiemanagement, oplossingsgericht werkenStel dat ik u vertel dat gesprekken met medewerkers over veranderingen binnen de organisatie leuk(er) kunnen worden, wat zou dat betekenen voor uw werk als manager? Ja, ik durf zelfs te stellen dat de meest lastige gesprekken een positieve(re) wending krijgen wanneer u gebruikmaakt van oplossingsgerichte gesprekstechnieken!

Omdat ik dagelijks opmerk dat oplossingsgerichte gespreksvoering nog voor veel managers een vrij onbekende gesprekstechniek is, besteed ik in dit artikel aandacht aan deze positieve beïnvloedingstechniek.

Natuurlijk is een goede probleemanalyse belangrijk als de strategie aan de orde komt, maar is het ook zo’n geweldige insteek wanneer u in gesprek bent met een medewerker over verandering van denken en doen? Wat mij betreft niet!

Alle tijd en energie die in het analyseren van het probleem gaat zitten, kan ook direct worden aangewend om de oplossing te verkennen en daar komt u beslist een stuk verder mee.

Het zoeken van draagvlak voor uw beslissingen kunt u achterwege laten wanneer de medewerker zijn eigen oplossing bedenkt. En wat te denken over zelfsturing? Een medewerker die zijn/haar eigen probleem leert op te lossen, kan de volgende keer zelfstandig het probleem te lijf gaan. Is het dan een wondermiddel? Nee, beslist niet; al komt er wel een wondervraag aan te pas :-). Verder lezen


Klantwaarde creëren door transactioneel organiseren

Psychologie en Transitiemanagement, klantwaarde door transactioneel organiseren Het aangaan en onderhouden van sterke klantrelaties is belangrijk om uw organisatie financieel gezond te houden. Klantgerichte medewerkers hebben een positieve invloed op uw bedrijfsresultaat. Om als organisatie te blijven bestaan, moeten de medewerkers ervoor zorgen dat klanten zo goed mogelijk worden bediend. Dus u doet er alles aan om, samen met uw medewerkers, klantwaarde te creëren.

Om echt flexibel en klantgericht te kunnen werken, is het van belang dat medewerkers eigen initiatief en zelfsturing hebben binnen gegeven kaders. En managers dienen medewerkers hierin te ondersteunen. Dit vergt een overgang van positioneel naar transactioneel organiseren (bron: Prof. Dr. A. Wierdsma, 2009) . Het gaat hier niet om het veranderen van gedragsregels, maar om het veranderen van principes van samenwerken. Verder lezen


Draagvlak vinden en behouden

Psychologie en Transitiemanagement, draagvlak vinden en behoudenHoewel de voorgestelde organisatieverandering tot geweldige resultaten moet leiden, zullen er altijd mensen zijn die niet achter de verandering staan. Juist mensen die iets te verliezen hebben, ervaren de meeste weerstand. Dit betekent overigens niet dat zij zich hierdoor laten leiden. Er zijn ook mensen die zich zo professioneel gedragen dat zij verder kijken dan de eigen belangen!

Helaas is het vaak zo dat mensen de neiging hebben zijn/haar huidige belangen te verdedigen, ten koste van het grotere belang. Dit kan betekenen dat het veranderproces al dan niet bewust wordt vertraagd of geboycot.

U kunt hierop inspelen door bij het ontwerp van het veranderproces direct in kaart te brengen welke individuen binnen de organisatie worden geraakt. Kijk hierbij verder dan alleen de verandering die u in gang wilt zetten want meestal zijn er ook secundaire effecten. Breng ook deze verliezen in kaart.  Verder lezen


Weerstand herkennen en serieus nemen

Psychologie en Transitiemanagement, weerstand herkennen en serieus nemenKent u dat? U vertelt uw medewerkers voor welke uitdaging de organisatie staat en hoe daarop het beste ingespeeld kan worden. U geeft ruimte voor vragen en nieuwe ideeën en het lijkt erop dat iedereen begrepen en geaccepteerd heeft dat het voortaan anders moet. Vol goede moed en in vertrouwen dat uw medewerkers met de gemaakte afspraken aan de slag gaan, verlaat u het overleg. Enkele weken later blijken de nieuwe afspraken en werkprocedures echter nog niet in de praktijk gebracht…. De kans is groot dat u tegen weerstand bent aangelopen. In dit artikel beschrijf ik verschillende uitingsvormen van weerstand en hoe u hiermee om kunt gaan.

Hoe herkent u weerstand? Hieronder een aantal gedragsvoorbeelden: Verder lezen